Elbląg od 1237 roku

 

 

 

Wczesnym latem 1273, na terenie obecnego Elbląga rzemieślnicy i kupcy, którzy przez Bałtyk przypłynęli z Lubeki spotkali się z rycerzami Zakonu Niemieckiego. Rycerze przybyli z Chełmna nad Wisłą, na pokładzie dwóch statków – Pilgrim i  Friedland. Przepłynęli Wisłą i  Nogatem na rzekę Elbląg i zbudowali warownię na terenie obecnej Wyspy Spichrzów. Natomiast rzemieślnicy, kupcy, duchowni i lekarze otrzymali do dyspozycji teren po drugiej stronie rzeki.

Ulice oraz kształt miasta tworzyły prostokąt. Pośrodku miasta zbudowano kościół Św. Mikołaja. W południowej części natomiast zbudowano Szpital Św. Ducha. Zamek Zakonny w Elblągu przez 70 lat, do budowy zamku w Malborku, był główną siedzibą Mistrza Zakonu. Na północy miasta Dominikanie, najmłodszy zakon mnichów Kościoła Chrześcijańskiego, zbudowali klasztor i kościół Marii. Przez środek miasta, z południa na północ przebiegała szeroka ulica, dzisiaj Stary Rynek. Od niej, prostopadle odchodziło na zachód i wchód, w tych samych odstępach, po sześć ulic. Na poszczególnych ulicach osiedlały się grupy zawodowe, dając im nazwy. Mamy więc np. Włókniarską, Kowalską, Rybacką i Rzeźnicką. Stare dokumenty mówią, że wiele domów miało zezwolenie na warzenie piwa. W Elblągu mianowicie każdy warzył nie tylko własną zupkę ale i piwo.

 

Uwaga: Oryginalne obrazy pieczęci mają zawsze lustrzane odbicie pisma, czytelne dopiero po odciśnięciu w laku lub wosku!!!

 

 

W dniu 10 kwietnia 1246, Wielki Mistrz Zakonu Heinrich von Hohenlohe określił pierwszy raz zakres własności, prawa oraz obowiązki młodego miasta. Z roku 1242 znana jest najstarsza pieczęć miasta. Wisi ona obok pieczęci legata papieskiego Wilhelma von Modena i pruskiego Mistrza Krajowego, pod świadectwem z 15-tego lutego, w którym legat razem z innymi składającymi pieczęcie poświadcza, że obywatele Elbląga ufundowali teren pod Szpital Św. Ducha. Pierwsza pieczęć ma średnicę 84 mm i znajduje się obecnie w Muzeum Gdańska. Równocześnie z powstaniem miasta zaczął rozwijać się handel i powstało zapotrzebowanie na monety. Zakon Niemiecki tłoczył pierwsze monety około roku 1237, były to szylingi. Pierwszym znanym elbląskim mistrzem mennicy (rok 1333) był Giseler. W roku 1445 pruskie miasta wypowiedziały posłuszeństwo Zakonowi i wybrały jako patrona polskiego króla, Kazimierza IV. W ten sposób w Elblągu zakończył się okres monet zakonnych. Miasto tłoczyło z przerwami – pod różnymi władcami – własne monety ze swoim herbem, zamiast jak zwykle z podobizną panujących. Podkreślano przez to, że panujący jest tylko patronem miasta a nie właścicielem. Z powodu przejęcia miasta przez państwo pruskie, w roku 1763 zakończyło się bicie monet. W całym poprzednim okresie bito 603 różne monety.   

 

 

W międzyczasie obwarowane, stuletnie miasto stało się przeludnione. Wielu rzemieślników i karczmarzy osiedlało się na obszarze nie chronionym, przed Bramą Kowalską, na Wale Malborskim. Komtur Elbląski Siegfried von Sitten podjął decyzję o dołączeniu do Elbląga Nowego Miasta z własną radą i prawem lubeckim (na górnym planie z roku 1642, całkiem na prawo). 25-tego lutego 1347 roku, Wielki Mistrz Heinrich Dusemer nadał Nowemu Miastu przywileje. Miasto posiadało własną pieczęć: podzieloną trójkątną tarczę, z lewej strony biały  krzyż zakonny, znak panowania Zakonu , w prawym białym polu trzy czerwone różne, jedna nad drugą. Róża pochodzi z herbu Wielkiego Mistrza Dietricha von Altenburg, na którego okres panowania (1335 – 1341) przypada utworzenie Nowego Miasta. Nowe Miasto nie miało własnych monet. Samodzielność Nowego Miasta zakończyła się w marcu 1478 roku. Istniała jeszcze pieczęć urzędowa ale nie była to pieczęć miejska.

 

Najstarszy elbląski medal powstał dzięki burmistrzowi Lehwald. Ten dobrze ubrany krawiec z Malborka przybył do Elbląga twierdząc, że pochodzi z rodu Lehwald i został elbląskim burmistrzem. Medal ten wręczał najlepszym uczniom gimnazjum elbląskiego. Doszło do prawnego zatargu z rodziną Lehwald o bezprawne używanie herbu i nazwiska. Lehwald obiecał w sądzie zaprzestanie ich używania i zatarg zakończył się. Obietnica nie została jednak dotrzymana i po śmierci burmistrza członkowie rodziny Lehwald przyjechali do Elbląga, gdzie zniszczyli jego grób w Kościele Marii.

 

 

Wejście Szwedów do Elbląga w roku 1626, przez Bramę Targową. Z przodu Brama Drei Erker.

 

 

15-tego lipca 1626 roku, Gustav Adolf ze Szwecji wszedł do Elbląga. Rozpoczęto bicie monet szwedzkich. W dniu 12 września w ST
zawarto porozumienie o zawieszeniu broni między Polską i Szwecją. Elbląg znowu znalazł się w Polsce i bito sztumski talar pokoju. W roku 1660 Karol Gustav ze Szwecji zajął Elbląg na cztery lata. W roku 1703 Elbląg został zajął Karol XII ze Szwecji a  ósmego lutego 1710 roku, car rosyjski Piotr. W międzyczasie w Elblągu panowały epidemie. Elbląg nie miał dobrego położenia ale Elblążanie zawsze odbudowywali swoje miasto i trzymali je przy życiu aż do roku 1945.

 

Medal rosyjski z planem miasta, poniżej medal na sześćsetlecie Miasta Elbląga, z 1873 roku.

 

 

 

 

 

Strona z Elbląskiej Księgi Łąkowej